ગુજરાતી ગઝલ : મારા મૌનની ભાષા...

નુતનપ્રભાત

2011-10-11T12:25:00.000+04:00

ક્યાંક રણમાં પણ સરવાણી મળે.
ક્યારેક સમંદર સાવ ખાલી મળે.

યાદ આવી પરથમની મુલાકાત,
હૈયે પુનમ રાત રઢીયાળી મળે.

લંબાવુ જો હાથ હમદર્દીથી મારો,
તો હાથને બદલે હાથતાળી મળે.

ફંફોસી જો સંદુક સ્મરણોની જરા,
તસ્વીર એની જરી-પુરાણી મળે.

અમાસ ઓઢી ‘ને પોઢી તો જાઉ,
ત્યાં હજાર દિવાની દિવાળી મળે.

એમ ‘આરઝુ’ આશ નંદવાય ના.
નુતનપ્રભાત તો અંજવાળી મળે.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

લખ્યા તારિખ ; ૨૭-૯-૨૦૧૧ લખ્યા સમય ; ૧૧.૧૧ સવારે.

વર્ષગાંઠે

2011-09-18T17:54:00.004+04:00

શબ્દોનાં પુષ્પો આપ્યા’તા, વર્ષગાંઠે.
શબ્દોમાં મોતીઓ મઢ્યા’તા વર્ષગાંઠે.

ન્હો’તી કેક, કાર્ડ કે આડંબરી ગુલદસ્તાં,
બસ, ભિંતરમાં ભાવ ભર્યા’તા વર્ષગાંઠે.

દોસ્ત હતાં આપણે, દોસ્ત રહ્યાં આજસુધી,
અંતરના ઉમળકાથી આવકાર્યા’તા વર્ષગાંઠે.

કેટલાયે ચડાવ ઉતાર પાર કર્યા આપણે,
છતાંય તમે યાદ આવ્યા’તા વર્ષગાંઠે.

લાખ કોશિશ છતા, ‘આરઝુ’ તુટી ગયા,
પાંપણે કેવા બંધ બાંધ્યા’તા, વર્ષગાંઠે.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

પાદપુર્તિ

2011-08-30T16:27:00.000+04:00

ગુસ્સે થયા જો લોક તો પથ્થર સુધી ગયા.
પણ દોસ્તો ના હાથ તો ખંજર સુધી ગયા.

અમૃત ‘ ઘાયલ’

એમ તો ન કરી શક્યા અમને નગરમધ્યે,
બદનામ કરવા એ દરેક ઘર સુધી ગયા.

એમ તો નિરખી ન શક્યા ખુદાને ખુદ મહીં.
લોક સઘળા પથ્થરના ચણતર સુધી ગયા.

પાત્રતા તો ન હતી ખાબોચિયાં જેટલીયે,
‘ને વિશાળતાને પામવા સમંદર સુધી ગયા.

અમે કંઈ એમ પાછા આવવાના પણ ન હતા,
તો ય અવિશ્વાસુ પંખી છેક ચાદર સુધી ગયા.

જીવતા કોઈ જાણી ન શક્યું ‘આરઝુ’ અમને,
મૃત્યુ બાદ સૌ ફુલો લઈ કબર સુધી ગયા.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

૧૯૯૫ માં યોજાયેલી પાદપુર્તિ સ્પર્ધાની વિજેતા કૃતિ.

મૌન રડે છે..

2011-07-14T17:59:00.008+04:00

મૌન રડે છે અને માણસ તરફડે છે.
ચિત્કારની આગ પર ખિચડી ચડે છે.

વિસ્ફોટ થૈ ને વિખેરાય ગયા શમણા.
દાનવતાનો દૈત્ય માનવતા કચડે છે.

બોમ્બ થૈ 'ને કેમ ફુટી જાતી નફરત?
શા માટે માણસ જ માણસને નડે છે?

નફરત વાવશો તો નફરત જ લણશો.
ઓસામાનો દેહ પણ સમંદરે સડે છે.

કોઈ તો ગાળિયો કાંપી નાખો કરુણાંથી.
માનવતા લટકતી ફાંસીને માંચડે છે.

રહેવા દે! આ સંહાર નાદાન માનવ તું!
ક્યાંક ક્રિષ્ન રડે છે, ક્યાંક કરીમ રડે છે.

રાજેશ જોશી 'આરઝુ'

જિંદગી રણની મળી..

2011-06-30T13:28:00.001+04:00

(Jumerah Beach… …Dubai)

જિંદગી રણની મળી, ભીનાશ થઈ ઉભા રહો.

પ્યાસ મૃગજળની મળી, વિશ્વાસ થઈ ઉભા રહો.

ચારેકોર અંધકાર ‘ને, ઓળા અથડાયા કરે,

જ્યોત દીપની મળી, પ્રકાશ થઈ ઉભા રહો

કસ્તુરી પડી ભીંતર મહી ‘ને શોધું ચોપાસ,

વ્યથા હરણની મળી, આશ થઈ ઉભા રહો.

કરમાઈને પણ સુગંધ આપે એવુ ફુલ બનું,

હસ્તી ક્ષણની મળી, સુવાસ થઈ ઉભા રહો.

અંતરને કદી સીમાડા હોતાં નથી ‘આરઝુ’

ધુળ એના ચરણની મળી, આકાશ થઈ ઉભા રહો.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

મારા આ મુકામને..

2011-05-25T15:31:00.000+04:00

(‘સોનાની છાત્રાલય’… ….પોરબંદર)

નથી આ મુકામ પર મારા દહાડા જાજા.

આપ્યા છે આ મુકામે મને સંભારણા જાજા.

ટીંપુક પ્યાર માટે હું તરસું શા થી?

અહીં તો છે ભૈ સ્નેહના ફૂવારા જાજા.

એમ તો હતી ક્યાં જાહેરમાં પહેચાન અમારી,

એણે જ તો ખોલ્યાં છે પ્રગતિના બારણા જાજા.

કેમ કરીને અળગો થઈશ આ પ્રેમના મંદિરથી,

ખરેખર થૈ જશે ત્યારે દિલના ભાગલા જાજા.

અષાઢના ચકલાની માફક ન્હાઈ લૈ એની ધુળમાં,

કે જેણે સંઘર્યા છે મારા પગલા જાજા.

વિસ્મૃતિથી વેગળી આ સોનાની છાત્રાલયને,

‘આરઝુ’ અમારા અંતરના ઓવારણા જાજા.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

(પંકજભાઇ! .. ..ત્યાં મારો ગુલમહોર હતો તે ક્યાં?)

મારા એક ‘ફેસબુક’ મિત્રએ મારી એ છાત્રાલયનો ફોટો ‘ફેસબુક’ પર મુકેલો કે જ્યાં મે મારી મોટાભાગની તરુણાવસ્થા વિતાવી છે. એ પ્રેમના-વિદ્યાના મંદિરની તસ્વીર જોઇને મારી એપ્રિલ-૧૯૯૩ માં એ છાત્રાલયની વિદાયવેળાએ લખેલી એક કવિતા યાદ આવી ગઈ. જે અર્પણ કરુ છુ એજ ‘સોનાની છાત્રાલય’ને અને એ છાત્રોને કે જેણે એમની જીંદગીનો સોનેરી સમય ત્યાં વિતાવ્યો છે.

‘આરઝુ’

2011-04-30T16:24:00.000+04:00

અમારા પાગલ દિલને એક જ ધરપત અમારી છે.

અમે જાતે જ નોતરેલી આ કયામત અમારીછે.

ચાંદને શું ખબર કોઈ ચાતકે સમાવ્યો સિનામાં તેને,

લગભગ એ ચાતક જેવી જ હાલત અમારી છે.

એમના દિલને કોઇ ખૂણે, અમે હશુ કે નહી, ખબરનથી,

માત્ર એમની જ કરેલી, માત્ર ઇબાદત અમારી છે.

દોષ નથી કશો પણ એમાં, એમના દિલનો,

અમારા દિલને તોડનારી તો આ કરવત અમારી છે.

’આરઝુ’ અમને એક જ મળે કબરને એમના બે આંસુ,

પછી તો બસ, એ અશ્રુવનમાં જ જન્નત અમારી છે.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

રંગે રંગાયા

2011-03-17T13:58:00.001+04:00

(Holi 2010... ...Dubai Creek Park)

કોઈ આછેરા રંગે રંગાયા.

તો કોઈ ઘેરા રંગે રંગાયા.

રંગાય જવાની છે મોસમ,

દરેક ચહેરા રંગે રંગાયા.

પાનખરને પણ રંગ હોય,

છો આજ હરા રંગે રંગાયા.

અશ્રુથી ચુકવ્યા છે દામ,

બહુ મોંઘેરા રંગે રંગાયા.

ઓઢી લીધુ છે સ્વેત વસ્ત્ર,

વિશ્રાંત ગહેરા રંગે રંગાયા.

આતમનો ક્યો રંગ 'આરઝુ'?

અમે તો અનેરા રંગે રંગાયા.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

પરપોટા

2011-02-20T13:02:00.000+04:00

(Shivansh... ......with bubble fun)

ક્ષણમાં તુટી જાય પરપોટા.

પળમાં ફુટી જાય પરપોટા.

જગ-ચિત્ર તો સપ્તરંગીલુ,

રંગમાં ડુબી જાય પરપોટા.

ફુલની કોમળતા જરા સ્પર્શે,

ફુલ પર ઉગી જાય પરપોટા.

કિસ્મતની ફૂંક વધારે લાગે,

અહ્‌મથી ફુલી જાય પરપોટા.

સત્‌ની જો એને હવા લાગી,

ઉર્ધ્વ ઉડી જાય પરપોટા.

અંદર આકાશ, બહાર આકાશ.

આકાશમાં ભળી જાય પરપોટા.

રાજેશ જોશી ‘આરઝુ’

‘ને તું યાદ આવે માં!

2010-12-29T17:50:00.000+04:00

બાળપણને એકાંત સાલે 'ને તું યાદ આવે માં!

દાદિમાં ઘી-ખિચડી આલે 'ને તું યાદ આવે માં!

ઉચ્ચ જીવન આપવા, એક્ત્રીસે ગઈ તુ ભણવા,

અઠવાડિયે એક્લો મૂકીને ચાલે 'ને તું યાદ આવે માં!

ભવિષ્ય ઉજ્વળ બનાવવા, છાત્રાલયે મોક્લ્યો,

બસ-સ્ટેન્ડે ગામની બસ આવે 'ને તું યાદ આવે માં!

આજીવિકા કમાવા, અતરિયાળ કામે ગયો,

ગલગોટાના ફૂલ સહેજ હાલે 'ને તું યાદ આવે માં!

પરણાવીને પ્રેમથી પરદેશ વળાવ્યો તેં મને,

પૂત્ર મારો આંગળી જાલે 'ને તું યાદ આવે માં!

આજે તું નથી છત્તાય છે મારા રોમરોમમાં,

મૌન સન્નાટો બાથમાં ઘાલે 'ને તું યાદ આવે માં!

રાજેશ જોશી “આરઝુ”

સમર્પણ

2010-09-08T14:12:00.000+04:00

દુનિયામાં થી પ્રેમને કોઈ ભાગાડી દેજો.

નહિંતર આંસુમાં ચહેરો ડુબાડી દેજો.

ફનાગીરીની તૈયારી હોય તો જ પગ મુકજો,

નહિંતર અત્યારે જ મેદાન છોડી દેજો,

'તુ' 'ને 'હું'ના ભેદભાવ ત્યાં હોતા નથી,

સ્નેહનાં તાંતણે સમગ્રને જોડી દેજો.

એકમાં સમગ્ર 'ને સમગ્રમાં એક જ બિંબાય,

પછી કાચના નકામા દર્પણને ફોડી દેજો.

સમર્પણનુ જ બીજુ નામ પ્રેમ છે 'આરઝુ'

સ્વાર્થને સદાય ખીંટીએ ખોડી દેજો.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

'...ધૌળ નથી'

2010-08-11T12:45:00.002+04:00

બધુ જ સનાતન છે કશુ ગૌણ નથી.

બધુ જ નક્કર છે ક્યાંય ભૌણ નથી.

જન્મી શકે જેના થકી ઇશ્વર અહી,

સંબંધએ કંઇ સાવ યૌન નથી.

બંધન તો મુક્તિનુ યે હોઇ શકે,

મોક્ષ પણ શું સુક્ષ્મ દૌડ નથી?

શુન્યમાં સંભળાય સ્વર અનાગતનો,

મૌન જે કંઇ લાગે છે એ મૌન નથી.

કંઇક તરફડીને મરી જાય, શબ્દદેહ રહિ જાય,

‘આરઝુ’ અમને કવિ થવાનો ધૌળ નથી.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

ઓસ્ટ્રેલિયા થી પ્રસિધ્ધ થતા દ્વિ-માસિક 'માતૃભાષા' ના જૂન-૨૦૧૦ના અંક માં પ્રસિધ્ધ થયેલ કૃતિ.

'માતૃભાષા' ની લિન્કઃ http://www.gujaratilexicon.com/index.php?action=downloadMatrubhasha

…ન બનાવશો.

2010-07-08T10:35:00.002+04:00

આજ થી પંદરેક વરસ પહેલા ‘ગુજરાત સમાચાર’ માં પ્રસિધ્ધ થયેલી આ કવિતા અહિં વતનથી દૂર બેસીને વાંચતી વખતે એટલી જ તાજી લાગે છે. જેટલી એ લખાઇ ત્યારે લાગતી હતી. આપ સૌના માટે અહિં મૂકુ છુ.

દોસ્તીને કોઇ સુંવાળી ન બનાવશો.

લાગણીને કોઇ હુંફાળી ન બનાવશો.

હંમેશા નજદિકી શક્ય નથી ક્યારેય,

દૂરીને કોઈ બેબાકળી ન બનાવશો.

કિસ્મત કેવા ખેલ કરાવશે કોને ખબર,

ધડકન કોઇ ઉતાવળી ન બનાવશો.

અંતર તો છે આપ્યુ તે ધબવાનુ જ,

અંતરને વરસતી વાદળી ન બનાવશો.

‘આરઝુ’ અમે તો માત્ર રાહિ અવલ્લ મંજિલના,

અમને કોઇ હૈયાની હાંસળી ન બનાવશો.

રાજેશ જોશી “આરઝુ”

Photo : Dubai Creek Park

ગઝલ

2010-06-13T17:05:00.001+04:00

જિંદગીભર તમને જ યાદ કરશું.

મંદિરમા યે તમારો જ નાદ કરશું.

આપશે અગર આંસુ ઇશ્વર આપને,

અમે ઇશ્વર સાથે ય વિવાદ કરશું.

અણુઅણુમાં છલકશે યાદ આપની,

તમારા નામના તડકાથીયે સંવાદ કરશું.

છો ને બરબાદ થૈ જતી જિંદગાની,

તુજ કાજ અમ અસ્તિત્વને બાદ કરશું.

ભલે ખંડર બની જતુ શમણાનુ શહેર,

સ્કંધપર છત તમારી આબાદ કરશું.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

ગુલમોરના ગામમાં..

2010-05-25T16:24:00.000+04:00

રે! મનનુ મંદિરીયુ...

2010-05-22T16:21:00.004+04:00

(Photo of : Shivansh.. ..Photo By: Yogesh Thanki)

મનનુ મંદિરીયુ ખાલી ખાલી લાગે.

રે! મનનુ મંદિરીયુ ખાલી ખાલી લાગે.

છો ને સિધાવ્યા શ્યામ,

છોડી મુને મઝધારે,

ચુંદડી વ્યથાની ફાટી,

રાધા આંસુ સારે,

ગામ આ ગોકુળીયુ ખાલી ખાલી લાગે.

રે! મનનુ મંદિરીયુ ખાલી ખાલી લાગે.

ઘુંટી ઘુંટીને અમે તો,

વેદનાને વાંટી,

એની જ ભુંકી,

જખમ પર છાંટી,

પિડ બિન અંતરીયુ ખાલી ખાલી લાગે.

રે! મનનુ મંદિરીયુ ખાલી ખાલી લાગે.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

(Photo of : Shivansh.. ..Photo By: Yogesh Thanki)

ચહેરા

2010-04-29T17:57:00.008+04:00

ચહેરા ઉપર લટકતા ચહેરા.

ખુદથી ખુદને ખટકતા ચહેરા.

આંખ બની અરિસો વ્યથાનો,

'ને આંસુ બનીને ટપકતા ચહેરા.

ભુલામણીમાં ભુલા પડ્યા સહુ,

આમ તેમ ભટકતા ચહેરા.

બોધ લઈ નીકળ્યો કાગડો.

બાવલા બની ઉમટતા ચહેરા.

ઘરથી નીકળ્યા મુસાફર બની,

સ્મશાને જઈ અટકતા ચહેરા.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

આદેશ છે.

2010-04-25T14:18:00.004+04:00

દુનિયા આખી અમારો દેશ છે.

શાંતિ એ જ અમારો સંદેશ છે.

સળગી રહી છે સરહદો સધળી,

માત્ર મુઠી જાર ના કલેશ છે.

બદલાઈ રહ્યા છે પોટકા બધે,

બસ, ગરીબની આંખ અનિમેષ છે.

સાપે ગળી છે નિર્દોષ દેડકીને,

જીભે રુધિરના અર્ક ની મેષ છે.

જીવ તો ભક્ષણહાર છે જીવનો,

જાણે હિંસા ઈશ્વરનો આદેશ છે.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

અમો ખાબોચિયાં!

2010-03-21T10:09:00.001+04:00

મહેંકતાં ગુલાબ સૌ ને પ્યારા જ હોવાનાં.

સાથે કંટકોથી યે પનારા જ હોવાનાં.

પૂર્ણ પ્રકાશ કદી ફેંલાશે નહિં દુનિયામાં,

દીપક તળે હંમેશા અંધારા જ હોવાનાં.

કોણ કહે છે અત્યાચાર લોકોને ગમે છે?

અંતર તો સૌ ના સિસકતા અંગારા જ હોવાનાં.

વહે છે અમારી આંખમાં થી, એથી શું થયું?

વહેતાં એ વ્યથાશ્રુ તો તમારા જ હોવાનાં.

કહેવું સહેલું છે, કરવું ખૂબ જ અઘરું છે,

આંસુ અન્યનાં લુંછવા આકરાં જ હોવાનાં.

પ્રેમ હશે તો વળી ભવ-સાગર તરી જશું,

નહિતર મઝધારથી ય ઊંડા કિનારા જ હોવાનાં.

અમે વિશાળતાનો ભલે ને ગમે તેવો ઢોંગ કરીએ,

ખાબોચિયાં તો આખરે છીંછરા જ હોવાનાં.

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

...રે પરદેશી પંખીડા!

2010-03-11T18:52:00.013+04:00

(તસ્વીર - આભપરો, ૦૮/૧૨/૨૦૦૮)

ફરી ક્યારેક મારે ગામ આવજો, રે પરદેશી પંખીડા!
સાથે સ્મરણો બે-ચાર લાવજો, રે પરદેશી પંખીડા!

એ માળામાં હવે કોઈ કિલ્લોલ ગુંજતો નથી અહીં,
મીઠા ટહુકા એમાં રેલાવજો, રે પરદેશી પંખીડા!

ઉડી ગયા છો આપ જ્યારથી કોઇ ઉંચે આકાશ,
રડે છે કોઇ ત્યારથી યાદ એ રાખજો, રે પરદેશી પંખીડા!

ઉડો ભલે પાંખો પ્રસારી, સાતમે આશમાન તમે,
ક્યારેક આ ડાળીએ નજર નાખજો, રે પરદેશી પંખીડા!

વંટોળીયો આવશે 'ને પિંખાઈ જશે આ માળો 'આરઝુ'
જો! જો! તમે મોડા ના પડજો! રે પરદેશી પંખીડા!

રાજેશ જોશી "આરઝુ"

સમય છે, સાથ છે...

2010-02-13T16:16:00.007+04:00

"સુજાવ"

2010-01-26T09:46:00.005+04:00

જાન્યુઆરી-૧૯૯૪ માં લખેલી આ ગઝલ આજે પણ સાંપ્રત હોવાથી અહિં પ્રસ્તુત કરુ છુ.

શબ્દમાં અર્થના તળાવ લઇ નીકળ્યા.
આંખમાં અનુચિત બનાવ લઇ નીકળ્યા.

સંકટ સાગર પાર કરવો છે સમાજને,
અને સાથમાં છિદ્રિત નાવ લઇ નીકળ્યા.

સોનેરી જાળુ સંગઠનનુ આમ રચાશે ક્યાંથી?
તાંતણાંમાં તો લોકો તણાવ લઇ નીકળ્યા.

માર્ગ છે મંજીલ વિનાનો સાવ વર્તુળાકાર,
તે માર્ગે ચાલવાને ચલાવ લઇ નીકળ્યા.

આંખમાં વ્યથાના તળાવ લઇ નીકળ્યા.

ભરી "આરઝુ" શબ્દમાં સુજાવ લઇ નીકળ્યા.

કપાયા આખરે અંગ..

2010-01-16T14:55:00.008+04:00

સૂરજ, તડકો, તરંગ અને પતંગ.
આકાશ, પવન, રંગ અને પતંગ.

મળે દરેકને મરજીનુ આકાશ,
આશ, હર્ષ, ઉમંઞ અને પતંગ.

દ્વેષ રાઞની દોરીને કાપો,
ખેંચ, ઢીલ, જંઞ અને પતંગ.

લાઞણી, સ્નેહ, નિખાલશ યારી,
વળી પ્રિયજનનો સંઞ અને પતંગ.

અડધા દેશમાં, અડધા વિદેશમાં,
કપાયા આખરે અંગ અને પતંગ.

વરસાદી સાંજે...

2010-01-04T09:27:00.033+04:00

અગાશીમાં.

2009-12-19T14:10:00.011+04:00

યાદ અમને કરજો અગાશીમાં.
પછી આંસુ બે સારજો અગાશીમાં.

હવામાં ઉડતા હશે કયાક શ્વાસ મારા,
શ્વાસમાં એ શ્વાસને ભરજો અગાશીમાં.

કાળી તડપના વિરહની હશે જ એવી,
શબ્દ બે-ચાર લખજો અગાશીમાં.

હૈયે વરસી હોય, કોઈ હેલી હરખની,
સાદ અમને પાડજો અગાશીમાં.

અંતર ઘણું હશે ઘરથી મંદિર સુધીનું,
પ્રેમથી ચણ પંખીને નાખજો અગાશીમાં.

સમયના વહેણમાં ઉગીશ તમારી પાસમાં,
કૂંડે છોડ ગુલાબનો વાવજો અગાશીમાં.

શ્રેષ્ટતમ બઘું કાંઈ શબ્દમાં નથી હોતું,
અંતરનો અવાજ સાંભળજો અગાશીમાં.

ચપટીક આકાશ.

2009-10-27T09:13:00.006+04:00

વ્હાલી વસંતને....

2009-10-26T14:32:00.001+04:00

Photo : Barada Hills...

દિવડા પ્રગટાવો...

2009-10-26T13:07:00.005+04:00

હૈયે છે હેતની દિવાળી, દિવડા પ્રગટાવો રાજ.

લાગણી છે હજી હુંફાળી, દિવડા પ્રગટાવો રાજ.

ચોમેર છે અંધકાર, આકાર કાંઇ દેખાય નહી,

'ને રાહ છે કાંટાળી, દિવડા પ્રગટાવો રાજ.

એક થૈ ત્યાં જવું પડે, બે ત્યાં ના સમાય,

શેરી છે સાવ સાંકળી, દિવડા પ્રગટાવો રાજ.

કાંઇ નથી છતાંય કેમ ભિંજાય જવાયું?

જાણે વરસે એક વાદળી, દિવડા પ્રગટાવો રાજ.

મોત આવશે 'ને બસ ચાલી નીકળશું 'આરઝુ'

રહેશે ક્યાં હસ્તી આપણી, દિવડા પ્રગટાવો રાજ.

- રાજેશ જોશી